Ministerstwo Energii opublikowało „Strategię Transformacji Ciepłownictwa do 2040 roku” – pierwszy kompleksowy dokument wyznaczający kierunek dekarbonizacji polskiego ciepłownictwa systemowego. Celem Strategii jest wyznaczenie kompleksowych kierunków rozwoju sektora ciepłowniczego w sposób zapewniający bezpieczeństwo energetyczne, konkurencyjność gospodarki oraz zgodność z krajowymi i unijnymi celami klimatyczno-energetycznymi. Obecnie trwają konsultacje publiczne, do których uwagi można zgłaszać do 15 lipca 2026 r. poprzez formularz dostępny na stronie Ministerstwa.
Co zakłada Strategia?
Głównym celem dokumentu jest stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych na rzecz źródeł nisko- i bezemisyjnych, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa dostaw i akceptowalnych kosztów dla odbiorców. Dokument wyznacza siedem celów strategicznych – od dekarbonizacji i integracji międzysektorowej po planowanie energetyczne na poziomie lokalnym i rozwój magazynów ciepła – oraz przewiduje nakłady inwestycyjne rzędu 197–231 mld zł do 2040 r.
Punktem wyjścia jest diagnoza: węgiel odpowiada dziś za 57,4% produkcji ciepła systemowego, a jedynie ok. 22% polskich systemów spełnia unijne kryteria efektywnego systemu ciepłowniczego. Dodatkowo sprzedaż ciepła systematycznie spada wskutek postępującej termomodernizacji i rosnących temperatur. Strategia odpowiada na to wyzwanie przez dywersyfikację technologiczną, elektryfikację sektora (pompy ciepła, kotły elektryczne, Power-to-Heat), zagospodarowanie ciepła odpadowego oraz obniżenie parametrów temperaturowych sieci.
Uwagi do projektu można zgłaszać w terminie do 15 lipca br., w formie tabeli (do pobrania ze strony Ministerstwa Energii), także w wersji elektronicznej (edytowalnej) na adres: konsultacje.strategia@me.gov.pl
KAPE w centrum transformacji ciepłownictwa
Założenia Strategii są dla KAPE podsumowaniem obszarów, w których nasi eksperci pracują od lat. Należą do nich m.in.
- Transformacja dostosowana do lokalnych uwarunkowań – Strategia wprost wskazuje, że nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie dla sektora: każdy system ciepłowniczy wymaga odrębnej oceny technicznej, finansowej i regulacyjnej. KAPE wspiera przedsiębiorstwa ciepłownicze w tym procesie, oferując analizy techniczno-ekonomiczne (doświadczenia z programu ELENA) i doradztwo inwestycyjne dostosowane do specyfiki konkretnego systemu.
- Efektywne systemy ciepłownicze zgodnie z Dyrektywą EED – Uzyskanie i utrzymanie statusu efektywnego systemu ciepłowniczego to zgodnie ze Strategią warunek dostępu do finansowania unijnego i krajowego. KAPE aktywnie wspiera przedsiębiorstwa w spełnianiu progowych kryteriów EED, których wymagania będą stopniowo zaostrzane – od 50% udziału OZE / ciepła odpadowego / kogeneracji w 2027 roku, do 100% ze źródeł odnawialnych i ciepła odpadowego od 2050 r.
- Poprawa efektywności energetycznej w budynkach – Strategia traktuje termomodernizację jako element nierozerwalnie związany z transformacją ciepłownictwa: zmniejszenie zapotrzebowania po stronie odbiorców obniża konieczność rozbudowy źródeł szczytowych i umożliwia redukcję parametrów temperaturowych sieci. KAPE przygotowuje projekty termomodernizacyjne w budynkach publicznych, w tym w modelu EPC/ESCO z gwarancją oszczędności.
- Sieci niskotemperaturowe – Strategia wskazuje obniżenie parametrów temperaturowych sieci ciepłowniczych jako jeden z priorytetów transformacji, warunkujący efektywną integrację OZE i ciepła odpadowego. KAPE realizuje projekt Low2High DH, którego celem jest właśnie wspieranie przejścia polskich systemów ciepłowniczych z sieci wysokotemperaturowych w kierunku sieci czwartej generacji.
- Planowanie energetyczne na poziomie lokalnym – Zgodnie ze Strategią lokalne planowanie ogrzewania i chłodzenia stanie się obowiązkowe dla gmin powyżej 45 000 mieszkańców i ma być fundamentem racjonalnych decyzji inwestycyjnych w ciepłownictwie. KAPE od lat wspiera samorządy w opracowywaniu dokumentów strategicznych, w tym planów zaopatrzenia w ciepło, paliwa gazowe i energię elektryczną.
- Stabilność regulacyjna – Strategia identyfikuje brak przewidywalnego otoczenia regulacyjnego jako barierę inwestycyjną dla sektora. KAPE uczestniczy w procesach konsultacyjnych i wypracowywaniu rozwiązań legislacyjnych (m.in. Krajowy Plan Renowacji Budynków), w tym w zakresie taryfowania ciepła, białych certyfikatów i instrumentów wsparcia dla inwestycji ciepłowniczych.
- Finansowanie modernizacji – Strategia przewiduje trójpoziomowy model finansowania: dotacje publiczne, finansowanie dłużne i fundusze inwestycyjne. KAPE wspiera przedsiębiorstwa i samorządy w identyfikacji i pozyskiwaniu środków z dostępnych instrumentów – od Funduszu Transformacji Ciepłownictwa przez FEnIKS po Fundusz Modernizacyjny.
Zachęcamy do kontaktu bezpośredniego w celu omówienia bieżących projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach ciepłowniczych pod adresem kape@kape.gov.pl
Więcej o wyzwaniach polskiego ciepłownictwa poruszyliśmy w rozmowie z Krzysztofem Skowrońskim, Doradcą Zarządu ciepłownictwa w KAPE, w odcinku podcastu "Biznes z Klimatem" pt. "Cała prawda o polskim ciepłownictwie" – dostępnym na YouTube RMF PODCAST, RMF ON, Spotify i Apple Podcasts.
Zachęcamy do udziału w konsultacjach publicznych i zgłaszania własnych uwag do projektu przygotowanego przez Ministerstwo Energii.