Efektywność energetyczna przemysłu w świetle nowych regulacji UE

W nadchodzących latach sektor przemysłowy stanie przed jednym z kluczowych wyzwań transformacji energetycznej – koniecznością istotnego ograniczenia zużycia energii oraz poprawy efektywności energetycznej procesów produkcyjnych. 

Nowe ramy regulacyjne w obszarze optymalizacji zużycia energii wyznacza zaktualizowana Dyrektywa EED (UE) 2023/1791 (Energy Efficiency Directive), która wprowadza ambitny cel redukcji zużycia energii finalnej w Unii Europejskiej o 11,7% do 2030 roku. Dokument ten nakłada na państwa członkowskie – a pośrednio również na przedsiębiorstwa – szereg obowiązków związanych z poprawą efektywności energetycznej. Obejmują one m.in. rozszerzone wymogi w zakresie audytów energetycznych, konieczność wdrażania rekomendowanych działań modernizacyjnych oraz większą transparentność w raportowaniu zużycia energii.

Zmiany te będą wprowadzane w Polsce poprzez nowelizację ustawy o efektywności energetycznej, nad którą obecnie trwają prace legislacyjne. 

Presję regulacyjną wzmacniają dodatkowo czynniki rynkowe. Wysokie ceny energii elektrycznej i paliw, a także rosnące koszty uprawnień do emisji CO₂, powodują, że optymalizacja zużycia energii staje się nie tylko obowiązkiem, ale również istotnym elementem budowania przewagi konkurencyjnej. W tym kontekście inwestycje w efektywność energetyczną przestają być wyłącznie działaniem prośrodowiskowym – stają się racjonalną decyzją biznesową.

Jednym z mechanizmów wspierających przedsiębiorstwa w realizacji tego typu inwestycji jest system Białych Certyfikatów. Umożliwia on uzyskanie dodatkowych środków finansowych za wdrożenie działań prowadzących do oszczędności energii. W połączeniu z wymaganiami wynikającymi z dyrektywy EED, stanowi on istotne narzędzie wspierające proces modernizacji energetycznej zakładów przemysłowych.

W obliczu nadchodzących zmian regulacyjnych oraz dynamicznie zmieniającego się otoczenia rynkowego, przedsiębiorstwa powinny już dziś podejmować działania przygotowawcze. Kompleksowe podejście do zarządzania energią – obejmujące audyty, inwestycje modernizacyjne oraz wykorzystanie dostępnych mechanizmów wsparcia takich jak system Białych Certyfikatów – może przesądzić o ich konkurencyjności w najbliższych latach.

Czym jest system Białych Certyfikatów?

System świadectw efektywności energetycznej tzw. białych certyfikatów, oparty o zapisy Ustawy o efektywności energetycznej z dnia 20 maja 2016 r. z późn. zmianami, to mechanizm, który pozwala na otrzymanie dodatkowych środków pieniężnych za wykonanie modernizacji służących poprawie efektywności energetycznej skutkujących oszczędnością energii. 

Z omawianego wsparcia może skorzystać każdy podmiot, o ile spełnia warunki zapisane w Ustawie o efektywności energetycznej, przeprowadzi audyt efektywności energetycznej oraz przejdzie pozytywną weryfikację wniosku przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE). Warunkiem otrzymania białych certyfikatów jest wykazanie oszczędności energii na poziomie minimum 10 toe = 116,3 MWh.

Białe certyfikaty wydawane są wyłącznie dla planowanych (przyszłych) przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej co znaczy, że wniosek do URE należy zgłosić przed podpisaniem umowy z Wykonawcą i rozpoczęciem modernizacji. 

Kluczowym elementem całego procesu są audyty efektywności energetycznej: pierwszy z nich należy dołączyć do składanego wniosku, drugi sporządzany jest po zakończeniu modernizacji jako potwierdzenie uzyskania planowanej oszczędności energii finalnej. Z wykonania audytu powykonawczego zwolnione są przedsięwzięcia, dla których planowana do uzyskania oszczędność energii finalnej w ciągu roku nie przekracza 100 toe (ton oleju ekwiwalentnego).

Świadectwa efektywności energetycznej posiadają prawa majątkowe, co oznacza, że można je sprzedać na Towarowej Giełdzie Energii. Kupują je tak zwane podmioty zobowiązane, czyli firmy zobowiązane do corocznego przedstawiania Prezesowi URE określonej liczby białych certyfikatów przeznaczonych do umorzenia.

Białe certyfikaty – jakie korzyści dla Przedsiębiorcy?

System Białych Certyfikatów stanowi istotne wsparcie dla przedsiębiorstw realizujących inwestycje w obszarze efektywności energetycznej. Korzyści wynikające z jego wykorzystania mają zarówno wymiar ekonomiczny, jak i środowiskowy. 

Jako instrument wspierający transformację energetyczną gospodarki, system Białych Certyfikatów został zaprojektowany w celu zachęcania przedsiębiorstw do wdrażania rozwiązań poprawiających efektywność energetyczną. W praktyce oznacza to, że firmy decydujące się na realizację takich inwestycji mogą nie tylko spełniać rosnące wymagania regulacyjne, ale również zwiększać swoją konkurencyjność poprzez optymalizację kosztów operacyjnych.

Poprawa efektywności energetycznej bezpośrednio wpływa na obniżenie kosztów prowadzenia działalności, a jednocześnie przynosi wymierne korzyści środowiskowe. Przedsiębiorstwa zużywające mniej energii emitują mniej zanieczyszczeń i gazów cieplarnianych, co wpisuje się w cele transformacji energetycznej i polityki klimatycznej Unii Europejskiej.

Dodatkowym atutem systemu jest możliwość uzyskania przychodów ze sprzedaży świadectw efektywności energetycznej. Środki pozyskane w ten sposób przyczyniają się do skrócenia okresu zwrotu z realizowanych inwestycji modernizacyjnych, poprawiając ich opłacalność ekonomiczną oraz zwiększając atrakcyjność wdrażania działań w zakresie efektywności energetycznej.

Opracowanie: Anna Sapieha
Dyrektor Działu Wsparcia Sprzedaży i Obsługi Białych Certyfikatów
Kontakt: asapieha@kape.gov.pl   tel.: +48 691 956 510