Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. (KAPE) zorganizowała cztery debaty, podczas konferencji Energy Days (30 września 2026 r. w Katowicach), które były jednocześnie wydarzeniami kończącymi dwa międzynarodowe projekty: LIFE Low2HighDH i Enefirst Plus. Mimo różnej grupy odbiorców i różnych podejść, obydwa projektu dotykają tej samej kwestii: jak zmniejszać zapotrzebowanie na energię i jak dostarczać ją taniej, bezpieczniej i w zgodzie z aktualnie obowiązującymi przepisami. Na zaproszenie KAPE oraz organizatorów, wydarzenie w Katowicach zgromadziło grono krajowych i międzynarodowych ekspertów zajmujących się transformacją energetyczną w sektorach przemysłu, budownictwa, finansów i ciepłownictwa.
Enefirst Plus: efektywność energetyczna przede wszystkim
Zasada „efektywność energetyczna przede wszystkim” (Energy Efficiency First) jest zapisana w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej (UE) 2023/1791. W teorii trudno się z nią nie zgodzić, w praktyce każdy uczestnik rynku widzi ją inaczej. Operator sieci planuje rozwój na dekadę do przodu, ciepłownia inwestuje w źródło, które ma pracować kilkadziesiąt lat, a miasto musi pogodzić budżet, jakość powietrza i sytuację najuboższych mieszkańców. Bank i fundusz oceniają ryzyko oraz spełnienie kryteriów programu, a konsument patrzy na rachunek. Ta sama zaoszczędzona kilowatogodzina ma dla każdego z nich inną wartość. Dlatego zasada ta powinna być decyzją podejmowaną na każdym etapie: od planowania i regulacji, przez finansowanie, po realizację i rozliczenie efektu.
W ramach Enefirst Plus zaprosiliśmy do rozmowy przedstawicieli różnych perspektyw. Pierwszy panel, „Jak mierzyć jakość efektywności energetycznej?”, zgromadził reprezentantów banku rozwoju, wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska, narodowego funduszu, organizacji konsumenckiej oraz firmy technologicznej. Rozmawiali o tym, czym jest dobra inwestycja w efektywność, czy jej efekt wystarczy szacować, czy raczej mierzyć przed modernizacją i po niej, oraz czego rynek i programy publiczne mogą się od siebie nauczyć. W krótkim „liście z przyszłości”, prowadzący obydwie debaty, ekspert KAPE Dr inż. Paweł Gilewski, wyraził nadzieję, że za dziesięć lat transformacja energetyczna będzie faktem dokonanym i nie będziemy się już zastanawiać nad rachunkami za ogrzewanie ani doborem pompy ciepła.
Drugi panel, „Efektywność energetyczna w praktyce: cztery perspektywy”, spojrzał na ten temat na poziomie systemu, miasta i rynku. Głos zabrali przedstawiciele wojewódzkiego funduszu, Krajowej Izby Gospodarczej, operatora sieci dystrybucyjnej, firm usług energetycznych, samorządu miejskiego oraz Prezes KAPE, Jacek Kostrzewa. Pytaliśmy, jak ta sama zasada wygląda z perspektywy operatora, ciepłowni, miasta i inwestora w nieruchomości oraz czy da się ocenić ją wspólną miarą.
LIFE Low2HighDH: ciepło niskotemperaturowe w sieciach wysokoparametrowych
Przez trzy lata wraz z partnerami z całej Europy badaliśmy, jak włączać ciepło niskotemperaturowe do sieci ciepłowniczych projektowanych na wysokie parametry. Projekt Low2High obejmował wizyty w ciepłowniach, pogłębione analizy oraz pilotaże w Rydułtowach, Wągrowcu i Rogoźnie. Pokazały one, jak w praktyce może działać integracja odnawialnych źródeł ciepła i ciepła odpadowego. Wydarzenie kończące projekt odbyło się w Polsce, w ramach ścieżki poświęconej niskotemperaturowym źródłom energii dla systemów ciepłowniczych. Do Katowic przyjechali partnerzy i eksperci z Hiszpanii, Włoch, Danii, Słowacji, Litwy i Bułgarii. Ważny głos wnieśli również przedstawiciele Komisji Europejskiej.
W sesji technicznej, "Nowe źródła ciepła w istniejących systemach", rozmawialiśmy o tym, co sprawdza się, a co nie, przy wykorzystaniu geotermii, pomp ciepła zasilanych wodą kopalnianą, ciepła ze ścieków i ciepła odpadowego z przemysłu. Kluczowe pytanie brzmiało, jak zachować niezawodność sieci w największe mrozy, a jednocześnie zmniejszać emisje i zależność od paliw. Panel poprowadził Krzysztof Skowroński, Doradca zarządu KAPE ds. transformacji ciepłownictwa.
Sesja finansowa, „Pozyskiwanie finansowania – jak sfinansować małe systemy ciepłownicze”, dotyczyła tego, że małe przedsiębiorstwa ciepłownicze często nie udźwigną inwestycji samodzielnie, a same dotacje już nie wystarczą. Dyskutowaliśmy o tym, jak środki publiczne mogą uruchamiać finansowanie prywatne i jak je połączyć w praktyce.
Podziękowania
Serdecznie dziękujemy wszystkim panelistom, prelegentom i gościom Energy Days za rzeczowe, otwarte rozmowy, a zwłaszcza uczestnikom, którzy dotarli do nas z najdalszych zakątków Europy. Dziękujemy też partnerom projektów za trzy lata wspólnej pracy. Projekty się zakończyły, ale pomysły i doświadczenia wypracowane w gronie ekspertów będą służyć kolejnym przedsięwzięciom w ciepłownictwie i efektywności energetycznej.
Materiały foto/video są własnością KAPE oraz Grupy PTWP.