SPIS TREŚCI:

Ekoprojekt – eliminowanie najmniej efektywnych produktów

Etykieta energetyczna – więcej niż klasa A–G

EPREL – sprawdź produkt przed zakupem

QR kod na etykiecie

Nie zawsze najtańszy produkt jest najtańszy w użytkowaniu

Korzyści dla konsumentów i środowiska

EPREL przydatny również dla instytucji publicznych

Projekt EPREL Services
​

Wybierając sprzęt gospodarstwa domowego czy inne urządzenia zużywające energię, warto patrzeć nie tylko na cenę zakupu. Na całkowity koszt użytkowania produktu wpływają również zużycie energii i wody, trwałość, możliwość naprawy oraz dostępność części zamiennych. Unijne przepisy dotyczące ekoprojektu i etykietowania energetycznego mają pomóc konsumentom w podejmowaniu bardziej świadomych decyzji.

Jednym z podstawowych elementów unijnej polityki dotyczącej produktów zużywających energię są wymagania dotyczące ekoprojektu. Określają one minimalne wymagania, które produkty muszą spełnić, aby mogły być wprowadzane na rynek UE. W praktyce oznacza to stopniowe eliminowanie z rynku produktów o najgorszych parametrach energetycznych i środowiskowych.

Drugim ważnym narzędziem jest etykieta energetyczna. Pozwala ona szybko porównać produkty pod względem efektywności energetycznej oraz innych parametrów istotnych dla użytkownika. Dzięki temu konsument może uwzględnić nie tylko cenę zakupu, ale również przewidywane koszty eksploatacji.

W przypadku produktów objętych unijnym systemem etykietowania energetycznego podstawową informacją jest klasa efektywności energetycznej. Dla wielu grup produktów stosowana jest obecnie skala od A do G. Wprowadzenie tej skali było związane m.in. z tzw. przeskalowaniem etykiet – wcześniejsze klasy A+, A++ i A+++ w wielu grupach produktów utrudniały konsumentom ocenę, który produkt rzeczywiście jest najbardziej efektywny. Nie dla wszystkich produktów zmieniono jeszcze etykiety energetyczne, dlatego dla niektórych z nich wciąż można w sklepach i na stronach internetowych spotkać klasy A z plusami.

Etykieta zawiera również informacje dotyczące konkretnych parametrów produktu, np. zużycia energii, zużycia wody, poziomu hałasu czy innych cech – zależnie od rodzaju urządzenia. Dzięki temu można porównywać produkty nie tylko na podstawie samej klasy energetycznej.

Uzupełnieniem etykiety energetycznej jest EPREL (European Product Registry for Energy Labelling). Jest to baza prowadzona przez Komisję Europejską, zawierająca szczegółowe informacje o modelach produktów objętych obowiązkiem stosowania etykiety energetycznej.

W EPREL można wyszukać konkretny model, korzystając m.in. z nazwy producenta, nazwy modelu lub numeru rejestracyjnego. Możliwe jest również filtrowanie produktów według określonych parametrów i porównywanie modeli. Baza pozwala także sprawdzić, jak rozkładają się produkty w poszczególnych klasach efektywności energetycznej.

Co ważne, EPREL zawiera więcej informacji niż sama etykieta. W zależności od grupy produktów mogą być tam dostępne m.in. dane dotyczące zużycia wody, poziomu hałasu, wymiarów, okresu gwarancji lub możliwości jej przedłużenia, dostępności części zamiennych, instrukcji naprawy czy wsparcia producenta. Dzięki temu EPREL może być przydatnym narzędziem nie tylko do oceny zużycia energii, ale również trwałości i możliwości naprawy produktu.

Na nowych etykietach energetycznych znajduje się kod QR. Po jego zeskanowaniu użytkownik może przejść do informacji o konkretnym modelu w bazie EPREL. Produkt można wyszukać także bezpośrednio w EPREL, wykorzystując jego numer identyfikacyjny, zamiast korzystać z kodu QR.

Cena zakupu jest tylko jednym z elementów kosztu produktu. Urządzenie o wyższej cenie może w okresie użytkowania okazać się bardziej ekonomiczne, jeśli zużywa mniej energii lub wody i jest trwalsze albo łatwiejsze do naprawy.

Dlatego przy zakupie warto spojrzeć na produkt szerzej: sprawdzić jego klasę energetyczną, deklarowane zużycie energii i wody, poziom hałasu, a w razie potrzeby także informacje dostępne w EPREL dotyczące trwałości, części zamiennych i możliwości naprawy.

Według Komisji Europejskiej unijne przepisy dotyczące ekoprojektu i etykiet energetycznych mogą przynieść do 2030 r. oszczędności energii rzędu około 131 mln ton oleju ekwiwalentnego (Mtoe). Komisja szacuje również, że może to oznaczać dla gospodarstw domowych średnie oszczędności sięgające do 290 euro rocznie na rachunkach za energię. Są to jednak szacunki dotyczące efektów regulacji na poziomie UE, a nie gwarantowana oszczędność dla każdego gospodarstwa domowego.

Korzyści nie ograniczają się do niższych rachunków. Mniejsze zużycie energii oznacza również ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. Wspólne wymagania dla produktów obowiązujące na jednolitym rynku UE mają ponadto zachęcać producentów do opracowywania coraz bardziej efektywnych modeli.

Informacje zawarte w EPREL mogą być wykorzystywane nie tylko przez indywidualnych konsumentów. Baza jest również przydatnym narzędziem dla przedsiębiorstw, nabywców dokonujących zakupów większej liczby urządzeń oraz instytucji publicznych.

W przypadku zamówień publicznych efektywność energetyczna może mieć szczególne znaczenie, ponieważ wpływa na koszty całego cyklu życia produktu. Komisja wskazuje, że w przypadku produktów objętych odpowiednimi wymaganiami dotyczącymi ekoprojektu i etykietowania energetycznego zamawiający w zamówieniach publicznych powinni uwzględniać te wymagania. EPREL może ułatwiać znalezienie i porównanie odpowiednich modeli.

Rozwojowi bazy EPREL i zwiększaniu jej użyteczności służy europejski projekt EPREL Services – Tools and services supporting effective exploitation of EPREL, realizowany z udziałem partnerów z 12 krajów UE, w tym Krajowej Agencji Poszanowania Energii S.A. (KAPE). 

Celem projektu jest ułatwienie konsumentom, nabywcom, sprzedawcom i decydentom korzystania z informacji zgromadzonych w EPREL. W ramach projektu opracowywana jest nowa, modułowa aplikacja internetowa, która ma umożliwiać łatwiejsze łączenie informacji o produktach, takich jak efektywność energetyczna, cena, koszty eksploatacji, dostępność czy parametry techniczne. Aplikacja ma być dostępna od stycznia 2027 r. Projekt obejmuje również działania na rzecz poprawy jakości i kompletności danych znajdujących się w bazie.

W efekcie EPREL ma stać się bardziej praktycznym narzędziem wspierającym świadome zakupy energooszczędnych produktów. Rozwiązania opracowywane w ramach EPREL Services mogą być również wykorzystywane przez nabywców publicznych i decydentów, m.in. przy projektowaniu zielonych zamówień publicznych oraz instrumentów wsparcia promujących bardziej efektywne produkty.

Więcej informacji o projekcie dostępne jest na stronie https://www.kape.gov.pl/eprelservices.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską grant nr 101167597. Wyrażone powyżej opinie są wyłącznie opiniami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają opinie Unii Europejskiej lub CINEA. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający dotację nie ponoszą za nie odpowiedzialności.

Kontakt:
Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.
E-mail: eprelservices@kape.gov.pl