8 października 2026 r. w Konstancinie-Jeziornej odbyło się spotkanie otwierające projekt CERT-ESCO-FIN, współfinansowany przez Komisję Europejską w ramach programu LIFE. Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. (KAPE), Bank Ochrony Środowiska S.A. oraz Kancelaria Cieślak & Associates rozpoczynają prace nad pierwszym w Polsce mechanizmem certyfikacji projektów EPC i Funduszem Gwarancyjnym, który ma ograniczyć ryzyko postrzegane przez instytucje finansowe i ułatwić firmom ESCO dostęp do finansowania.
Modernizacja energetyczna budynków publicznych w formule EPC, czyli umowy o poprawę efektywności energetycznej z gwarancją efektu, od lat budzi duże zainteresowanie samorządów. Jej rozwój hamuje jednak bariera, która rzadko widać na pierwszy rzut oka: finansowanie. Banki ostrożnie oceniają ryzyko, że założone oszczędności energii nie zostaną osiągnięte, a firmy ESCO, które realizują takie przedsięwzięcia, spotykają się z odmowami kredytu albo niekorzystnymi warunkami. Projekt CERT-ESCO-FIN, którego pełna nazwa brzmi Performance risk mitigation – green light for ESCO financing through certification and guarantee fund, ma tę barierę zdjąć.
Konsorcjum zbada, jak banki faktycznie oceniają ryzyko w projektach EPC, a następnie opracuje system certyfikacji, który zwiększy pewność finansujących co do realności zakładanych oszczędności energii. Na tej podstawie powstanie Fundusz Gwarancyjny, który częściowo przejmie ryzyko nieosiągnięcia efektu energetycznego. Instrument zostanie sprawdzony w praktyce na rzeczywistych projektach, z udziałem banków, a wnioski z tych testów posłużą do dopracowania metodyk i zasad gwarancji.
„Rynek EPC-ESCO wygląda dziś tak, że samorządy mają projekty, firmy ESCO wiedzę a Ministerstwo Klimatu i Środowiska opracowało standardy umów. Przez ostatnie lata, pracując przy projektach EPC, widzieliśmy jednak, jak często dobrze przygotowane przedsięwzięcie zatrzymuje się na etapie finansowania. Brakuje narzędzia rynkowego, które wiarygodnie oceni ryzyko osiągnięcia oszczędności energii. Projekt CERT-ESCO-FIN ma je zbudować: wspólnie z Bankiem Ochrony Środowiska i Kancelarią Cieślak & Associates tworzymy instrument, który ograniczy ryzyko po stronie finansujących, a jednocześnie nie zdejmie odpowiedzialności z wykonawcy. Efektywność energetyczna w budynkach publicznych wymaga rzetelności po obu stronach umowy” – powiedział Jacek Kostrzewa, Prezes Krajowej Agencji Poszanowania Energii S.A.
Projekt jest naturalną kontynuacją prac prowadzonych KAPE i Kancelarię w ramach projektu OSS Facylitator EPC. Koncepcja była konsultowana z przedstawicielami sektora bankowego, firm ESCO i samorządów, a instrument zaprojektowano tak, aby nie znosił odpowiedzialności partnera prywatnego za osiągnięcie gwarantowanych oszczędności i nie prowadził do finansowania projektów niskiej jakości. Gwarancja ma wspierać przedsięwzięcia solidnie przygotowane, a nie zastępować rzetelną realizację.
„Fundusz gwarancyjny, tworzony wspólnie z KAPE i Cieślak Associates, otwiera w Polsce rynek EPC/ESCO. Dotychczas rozwijał się on w ograniczonej skali, a główną barierą był dostęp do finansowania. Gwarancja przejmuje część tego ryzyka, poszerza grono projektów spełniających kryteria bankowe i sprzyja upowszechnieniu finansowania EPC na korzystniejszych warunkach. Kluczowa jest wiarygodna certyfikacja - wykonywana przez KAPE - obejmująca ustalenie zużycia bazowego według uznanej metodyki, niezależna weryfikacja oszczędności oraz umowa zgodna ze wzorcem. Pozwala ona zarówno funduszowi, jak i bankom rzetelnie ocenić projekt i oprzeć finansowanie na mierzalnych przepływach pieniężnych. Połączenie gwarancji z certyfikacją tworzy warunki do trwałego rozwoju rynku. Jako współtwórca funduszu, chcemy aby stał się on standardem finansowania efektywności energetycznej w Polsce” – dodaje Tomasz Mironczuk, Wiceprezes Banku Ochrony Środowiska S.A.
Za efektywnością energetyczną w sektorze publicznym w modelu EPC/ESCO stoją konkretne korzyści: gwarantowane niższe zużycie energii, mniejsze emisje i budynki, które służą mieszkańcom w lepszym standardzie. Ich skala zależy jednak od tego, czy takie projekty będą w ogóle uzyskiwać finansowanie. Dlatego CERT-ESCO-FIN ma ostatecznie przyspieszyć modernizację energetyczną budynków publicznych w Polsce, przy wsparciu dla rynku, który dziś rozwija się wolniej, niż pozwala na to jego potencjał.
"Z perspektywy zarówno firm ESCO, jak i banków, istnieje wyraźna potrzeba stworzenia instrumentu ograniczającego ryzyko związane z realizacją projektów EPC. Dlatego, wykorzystując dotychczasowe doświadczenia, podejmujemy działania zmierzające do utworzenia funduszu lub innego mechanizmu poręczeniowego, który ułatwi finansowanie tego rodzaju przedsięwzięć" - zaznaczył Rafał Cieślak, Radca prawny i Partner Zarządzający Kancelarii Cieślak & Associates
Projekt będzie realizowany przez 36 miesięcy, od października 2026 r. do września 2029 r. Jego rezultaty, w tym metodyki, procedury i materiały szkoleniowe, mają stanowić narzędzia, z których będzie mógł skorzystać cały rynek: banki, firmy ESCO oraz podmioty publiczne.
Projekt dofinansowany przez Komisję Europejską w ramach programu LIFE (nr 101295111). Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub CINEA. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą być za nie pociągnięte do odpowiedzialności.